[Review] Lấp Lánh – Ekuni Kaori

Sau hai lần đọc bản tiếng Việt và thêm một lần đọc bản tiếng Nhật, cuối cùng mình đã sẵn sàng để viết Review về tác phẩm này – một câu chuyện tình yêu, gia đình kỳ lạ giữa một người chồng đồng tính và người vợ nghiện rượu…

***

Giới thiệu qua về tác phẩm, Lấp Lánh – tên gốc tiếng Nhật きらきらひかる là một tác phẩm của nhà văn nữ Nhật Bản Ekuni Kaori, được xuất bản năm 1991. Mình đoán nó chắc hẳn phải khá nổi tiếng, vì ngay sau đó năm 1992 đã có ngay một bản phim điện ảnh dựa trên tác phẩm này. (bản phim điện ảnh gần đây mình cũng mới biết và đang xem nè).

Ekuni Kaori ở Việt Nam có vẻ không nổi tiếng lắm thì phải, mình thấy hồi trước Lấp Lánh bị đánh giá khá tệ. Phải cho đến gần đây mới được để ý lại và được mọi người nhắc tên nhiều; tác phẩm nổi tiếng hơn thì có Tháp Tokyo nhưng cũng không được mấy người bàn luận sôi nổi; gần đây có thêm Điềm Tĩnh và Nồng Nhiệt – Đỏ, cơ mà cũng không gây được thêm một “làn sóng” độc giả nào nữa.

Vậy nhưng với mình tác phẩm của Ekuni Kaori lại hết sức đăc biệt, đầu tiên là ở cách kể chuyện luôn đi rất thẳng vào vấn đề, một lối kể trực diện thường khác so với những nhà văn Nhật khác cùng thời. Chủ đề trong tác phẩm của Ekuni – những tác phẩm xuất bản ở Việt Nam, đều nói về chủ đề tình yêu nhưng được nhìn ở những góc độ vô cùng mới lạ, vốn đều không phải là những tình yêu có cảm giác thông thường trong những tác phẩm có chất “ngôn tình” khác. Có bài viết ở Việt Nam nói rằng Ekuni Kaori được mệnh danh là “Murakami nữ”, không rõ là Haruki hay là Ryu, và nguồn thông tin này cũng có chính xác hay không. Cơ mà với mình Ekuni hoàn toàn khác, giọng văn nhẹ nhàng, êm đềm và thư thái hơn so với hai ông Murakami kia.

Tóm tắt qua về tác phẩm…

Nói về Lấp Lánh, câu chuyện được kể theo lối đan xen bằng ngôi kể thứ nhất, những chương lẻ là góc nhìn của nhân vật nữ chính Shoko, còn chương chẵn là phần của nam chính Mutsuki. Lối kể tuyến tính về mặt thời gian, câu chuyện cứ tiến dần lên đẩy qua lại giữa hai nhân vật khiến người đọc có cái nhìn thực sự rõ ràng về tình tiết của câu chuyện, cũng như hiểu rõ được cảm xúc của cả hai người. Phải rồi, một chuyện tình luôn phải có cả hai – và tác phẩm này đã thể hiện được điều đó rõ ràng, đầy tinh tế.

Shoko – cô nàng làm việc tự do – chủ yếu là dịch thuật tiếng Ý (đọc lần hai nghĩ ngay đến HOÈN) – nghiện những loại đồ uống có cồn, và có thể là cả hội chứng rối loạn lưỡng cực (trong truyện không có nhắc đến nhưng với những gì được miêu tả thì mình cho rằng là vậy); mà túm lại là người ta và chính bản thân Shoko cho rằng cô bị bệnh “tâm thần nhẹ”. Trải qua vô số những lần xem mặt, cho đến một ngày Shoko đã gặp được Mutsuki trong những lần xem mặt đó, và dường như đã bị nét dịu dàng của chàng trai bác sĩ đó chinh phục. Mà chính Shoko đã thừa nhận rằng phải thích Mutsuki lắm nên cô nàng mới đồng ý lấy anh. Vì Mutsuki là một người đồng tính nam, trong lúc ấy lại đang có một cậu bồ trai tên là Kon – sinh viên đại học nữa. Nhưng điều đó cũng không ngăn cản trái tim Shoko loạn nhịp, dần bước vào con đường đau thương, có thể là không lối thoát. Hoàn cảnh ngang trái ấy được mở ra ngay từ đầu truyện, khi cả hai kết hôn mới được mười ngày.

Mọi thứ sẽ thật đơn giản nếu như cả hai chỉ xem nhau, cùng với cuộc hôn nhân này, như một cách để làm dịu lòng những bậc thân sinh – cả hai bên đều mong muốn con mình kết hôn dù biết cả hai con người ấy đều là những người có gì đó “không bình thường” trong một xã hội bình thường thời bấy giờ. Thậm chí họ còn giao hẹn rằng sẽ không làm ảnh hưởng đến cuộc sống riêng tư của nhau, và cả hai đều có thể có người yêu cho riêng mình. Mutsuki như đã nói, khi ấy đang trong mối quan hệ với Kon, chàng trai đã quen Mutsuki từ rất lâu rồi. Thì Shoko lại hoàn toàn bị chinh phục bởi sự dịu dàng – thứ mà Mutsuki nghĩ rằng là điều duy nhất mà anh có thể đem lại, bù đắp cho Shoko. Cứ sau mỗi sự quan tâm ân cần ấy, tình cảm Shoko dành cho Mutsuki cũng cứ lớn dần lên, đã không còn là thích nữa, Shoko đã yêu Mutsuki tự bao giờ, đã coi những kẻ làm Mutsuki buồn (trong đó có chính bản thân Shoko) là kẻ thù, kẻ đáng ghét.

Càng yêu Mutsuki bao nhiêu, thì Shoko lại đau thêm bấy nhiêu vì biết rằng thứ tình cảm đơn phương này mãi chỉ là “Ôm Nước” mà thôi. Không thể chạm vào, không thể ôm ấp, chỉ có thể đứng đó, ngay gần kề mà nhìn ngắm. Trong khi Mutsuki – kẻ ngốc ấy cứ mãi cho rằng mình không hề xứng đáng nhận được tình cảm ấy, chứ đừng nói anh tin rằng Shoko đang thực sự yêu mình. Tình yêu ấy lớn lao đến mức, Shoko đã yêu quý ngay đến cả người yêu của chồng mình – người đáng ra phải được cô xem như tình địch, và quyết định sẽ tiến hành thụ tinh nhân tạo mà trong đó là của cả Mutsuki và Kon – hay như điều mà Shoko nói là mang thai con của hai người mình yêu quý.

Đến cuối cùng việc thụ tinh ấy kết quả ra sao không ai biết được (mà mình cũng không biết về mặt khoa học, chuyện này có thể thành hiện thực được hay không nữa?). Câu chuyện dừng lại ở việc hai bên nội ngoại đều cho rằng Mutsuki và Shoko giờ đây sẽ trở thành một cặp vợ chồng bình thường, sau khi Mutsuki nói dối rằng đã chia tay Kon. Còn cậu bồ trai – Kon – tinh nghịch đó chuyển đến sống ngay cạnh nhà hai vợ chồng. Và thế là hết. Kể ra câu chuyện kết có phần hơi cụt về mặt nội dung (cũng có khá nhiều nhận định như vậy, nên hèn gì ở Việt Nam lại đánh giá Tháp Tokyo là một tác phẩm xuất sắc hơn về mặt kết cấu câu chuyện), nhưng mang lại sự vẹn toàn cho cả hai nhân vật chính cùng một nhân vật phụ. Nghĩ đến Mutsuki lúc ấy, có khi hệt như Đới Xuân Dần đã có cả Như Ý và Cát Tường ở bên ấy nhỉ!

Trái tim của Shoko

Tình cảm của Shoko là điều mình yêu thích nhất trong tác phẩm này, và có lẽ tình yêu mà Shoko dành cho Mutsuki cũng có thể là tình yêu đẹp nhất trong rất nhiều tác phẩm mình từng đọc. Thứ tình cảm ấy, ngay từ khi cho đi đã hiểu được rằng sẽ không bao giờ được hồi đáp lại bằng một tình cảm tương xứng từ đối phương. Vậy nhưng Shoko vẫn dám bước vào con đường không lối thoát ấy. Mình rất thích hình ảnh mà bố của Mutsuki ví von cho tình cảm của Shoko – “Ôm Nước”. Nó không chỉ đơn thuần dừng lại ở việc một tình yêu NO SEX, nó là thứ vốn không thành hình, mình cũng không thể nắm giữ, cứ nghĩ sẽ là điều mát lành, nhưng là gì đâu nếu không thể ôm ấp cho được.

Nói thêm một chút về tình yêu không tình dục – tác phẩm không quá suy xét sâu vào nó, tuy vậy với nhiều nhân vật khác khi nhắc đến nó, có thể cho rằng suy nghĩ mặc định rằng hai thứ ấy luôn đi liền với nhau. Và chính bởi vậy, giữa hai người không cùng xu hướng tình dục, giữa họ thật khó để tồn tại tình yêu. Điều này liệu có phải sự thật hay không? Không phải là một nhà “Tình yêu học” và càng không phải là nhà “Tình dục học”, nhưng với quan điểm cá nhân, mình tinh vào thứ tình yêu phi tình dục. Bởi lẽ, không ai ngay từ ban đầu tìm đến nhau vì thứ gọi là tình dục rồi có thể gắn bó với nhau cả, thứ ấy có khi chỉ giống như cái nắm tay, cử chỉ ân cần, sự quan tâm,… Nó chỉ là thứ gắn kết cả hai gần thêm chút nữa, vậy thôi! (Dù xét về mặt vật lý thì chắc là gần quá カワ(・∀・)イイ!!)

Shoko hâm dở, luôn hậm hực vì cái sự tốt quá của người chồng của mình, cô trách móc, giận dỗi, thậm chí bực tức với chính những hành động dành cho mình ấy. Kết quả rồi chính Shoko mới là người bị tổn thương sau mỗi lần như vậy, cô hận vì những điều mình làm, những lời mình nói, sợ việc mình đã làm tổn thương người mình yêu, nhưng lại càng sợ mình thêm yêu người ấy sau mỗi lần như vậy,… Qua mỗi lần, mỗi lần như thế, tình cảm ấy chỉ cứ dần một lớn mà thôi. Hâm mộ, nhưng thực sự thương cho trái tim của Shoko!

Kẻ dịu dàng vô tâm Mutsuki…

“Bởi vì Mutsuki nghĩ mình không xứng đáng để được Shoko yêu, và cũng không nghĩ rằng Shoko có thể yêu mình. Mọi điều mà Mutsuki làm đều như chuộc lại lỗi lầm cho cuộc hôn nhân này, là lời xin lỗi – điều mà anh nghĩ rằng là thứ duy nhất Shoko có thể nhận từ mình.” – mình thực sự đã luôn nghĩ vậy, trong mỗi chương mà Mutsuki là người kể.

Bắt đầu mọi thứ mà hoàn toàn là người bị động, Mutsuki đến cuộc hẹn gặp mặt chỉ để làm vui lòng mẹ mình, và rồi không hiểu sao anh cũng lại kết hôn với Shoko – người mình không thể yêu – có thể cũng là để vừa lòng người mẹ mong ngóng có cháu bế, vừa lòng cô gái đang ngày một yêu mình hơn? Mọi thứ bắt đầu đều là như bởi Mutsuki bị đẩy vào vậy, thậm chí có cảm giác như mọi chuyện với Kon cũng đều xuất phát từ chính Kon, bởi Kon yêu Mutsuki nên mới trở thành người đồng tính, chứ không hề có điều ngược lại. Và để đáp lại mọi điều xảy đến với mình như vậy, Mutsuki chỉ biết an phận chấp nhận, dịu dàng phản ứng lại với mọi thứ xảy ra xung quanh mình.

Trong mỗi lời kể của Shoko, vì Shoko yêu Mutsuki quá nhiều, nên lời kể của kẻ si tình là không đáng tin. Nhưng trong mỗi lần Mutsuki đóng vai người kể, chẳng mấy khi anh than lời trách móc đến Shoko, chẳng mấy khi anh buông cái sự buồn phiền ẩn đâu đó trong lòng, cố che lấp bằng những nụ cười, cũng chẳng mấy khi anh không thôi trách mình. Và trong những lời kể ấy, cho đến cuối cùng có một chút mảy may trong lòng anh hiểu rằng cô gái sống cùng mình suốt nhiều tháng qua đã sẵn sàng đón nhận anh bằng trái tim hi sinh, bằng việc quan tâm đến cả tình yêu riêng của anh – thứ cô không bao giờ có được.

Mình vốn không thích nhân vật này, thậm chí những lúc đọc về anh qua lời kể của Shoko, mình còn có cảm giác ghét bỏ. Vì sao ư? Vì mình thấy được đâu đó hình bóng bản thân mình trong ấy… “Đã từng”, và có lẽ cũng “đang là” một kẻ dịu dàng vô tâm và bị động. Đến mức có người đã từng nói rằng mình luôn là “kẻ tội nghiệp trong mọi mối quan hệ mình rơi vào!”

Suy cho cùng, mình thích Lấp Lánh bởi mình vô cùng hâm mộ Shoko. Shoko là đại diện cho tình yêu hi sinh – thứ mình cho rằng là tình yêu đẹp nhất, là điều cao thượng mà vốn chẳng ai coi là đúng nữa trong sự ích kỷ của muôn vạn con người.

***

Tác phẩm nhẹ nhàng trôi qua bằng lời kể chậm rãi, không ai vội vã trong câu chuyện này, dù cho có bị gia đình hai bên gây sức ép, dù cho Kon có đột nhiên mất tích,… không một ai tỏ ra vội vã trong một thế giới quá đủ những điều vội vã rồi!